De onzichtbare rugzak
Soms kijk ik naar onze dochter en vraag ik me af…
Wat draag jij allemaal met je mee, zonder dat wij dat weten?
Ze is niet perfect. Verre van zelfs!
Ze heeft een duidelijke mening, kan fel reageren en laat tegenwoordig echt niet meer over zich heen lopen.
Maar weet je? Dat is niet hoe ze altijd was.
Er is een tijd geweest waarin ik haar langzaam zag veranderen.
Een tijd waarin school niet alleen een plek was om te leren, maar ook een plek werd waar ze voortdurend op haar hoede moest zijn.
Ze werd geduwd, achtervolgd, uitgescholden, uitgelachen, uitgedaagd en buitengesloten.
Misschien lijken dat voor anderen losse momenten.
Maar voor haar en voor zoveel andere kinderen die gepest worden stapelen die momenten zich op.
Elke opmerking, elke lach, elke duw of schop, elke keer dat niemand ingrijpt.
Alles verdwijnt in een onzichtbare rugzak die steeds zwaarder wordt.
En nee… ik schrijf dit niet omdat ik vind dat onze dochter zielig is.
Ik schrijf dit omdat ik weet dat er iedere dag zoveel kinderen met zo een onzichtbare rugzak naar school gaan.
Dat breekt mijn hart.
Kinderen die thuis zeggen dat het “wel meevalt”, terwijl ze met buikpijn naar school gaan.
Omdat we vaak zeggen:
Kom op joh, school is belangrijk.
Als er iets is, moet je het gewoon tegen de juf of meester zeggen.
Maar helaas… zo werkt het niet altijd.
Er zijn kinderen die ineens boos lijken of juist heel stil worden.
Kinderen die thuis ontploffen, omdat ze de hele dag hebben geprobeerd sterk te zijn.
Want thuis is vaak de enige plek waar het masker af mag.
Onze dochter is niet ineens veranderd.
Ze heeft zichzelf aangepast om te kunnen overleven.
Vaak zat heb ik gezegd: Is dit niet de omgekeerde wereld?
Kinderen die gepest worden, krijgen weerbaarheidstrainingen.
Ze leren voor zichzelf op te komen.
Ze krijgen hulp om sterker te worden.
En daar ben ik oprecht dankbaar voor!
Ook onze dochter heeft daar veel aan gehad.
Maar waarom ligt de nadruk zo vaak op het sterker maken van het kind dat geraakt wordt?
Waarom besteden we niet net zoveel aandacht aan het gedrag van degene die pest?
Misschien hebben ze allebei hulp nodig?
Maar waarom lijkt de aandacht zo vaak uit te gaan naar degene die de klappen opvangt?
Want pesten stopt niet wanneer de schoolbel gaat.
Het gaat mee naar huis, het zit aan tafel tijdens het eten en het ligt naast een kind in bed.
Het reist mee in gedachten, in gevoelens en in de angst voor morgen.
Steeds weer dat stemmetje: Als het morgen maar niet weer gebeurt…
Sinds onze dochter is gepest, kijken wij ook heel anders naar haar telefoon.
Niet omdat we haar niet vertrouwen.
Maar omdat we weten hoeveel er tegenwoordig online gebeurt.
Wij zitten daar bewust bovenop.
We kijken mee, praten over groepsapps, vragen hoe gesprekken zijn verlopen en moedigen haar aan om direct te vertellen als iets niet goed voelt.
Niet om haar te controleren, maar om haar te beschermen.
Want pesten stopt tegenwoordig niet meer op het schoolplein.
Het verhuist zonder moeite naar WhatsApp, groepsapps of Snapchat.
Daarom vinden wij het belangrijk om betrokken te blijven.
Ze mag bepaalde apps nog niet op haar telefoon en wij kunnen teruglezen wat er gezegd wordt.
Ook hebben we ouderlijk toezicht ingesteld.
Niet om haar privacy af te pakken.
Maar zodat ze nooit het gevoel hoeft te hebben dat ze er alleen voor staat.
Tot een bepaalde leeftijd natuurlijk.
Maar wat er op de telefoon van jouw kind gebeurt, vinden wij ook de verantwoordelijkheid van ons als ouders.
Dan hebben we het nog niet eens over schoolprestaties.
Want hoe kun je je concentreren op rekenen of spelling als je hoofd de hele dag bezig is met de vraag of je straks in de pauze weer wordt buitengesloten?
Hoe maak je een toets als je lichaam voortdurend gespannen is?
Hoe sla je nieuwe informatie op als je eigenlijk alleen maar bezig bent met overleven?
Wij hebben het met eigen ogen zien gebeuren.
Niet omdat onze dochter minder slim werd.
Maar omdat angst, spanning en onzekerheid alle ruimte innamen.
Haar schoolresultaten gingen achteruit.
Misschien zijn dalende schoolresultaten niet altijd een teken dat een kind harder moet oefenen.
Of dat een paar bijlessen alles oplossen...
Soms is het een stille schreeuw om hulp.
Misschien moeten we dan niet als eerste vragen:
Heeft hij of zij extra begeleiding nodig?
Maar eerst: Voelt ze zich eigenlijk wel veilig?
Want pas als een kind zich veilig voelt, ontstaat er ruimte om te groeien.
Ik vraag me nog steeds af…
Waar begint pesten eigenlijk?
Welke voorbeelden geven wij als volwassenen?
Wat leren kinderen thuis?
Ik geloof niet dat 1 ouder, 1 school of 1 kind de schuld draagt.
Maar ik geloof wel dat we allemaal verantwoordelijkheid dragen.
Ouders, familieleden, leerkrachten, sportcoaches.
Eigenlijk iedereen om een kind heen.
Veel van de eerste lessen over respect beginnen thuis.
Daar leren kinderen hoe je met anderen omgaat.
Maar natuurlijk hebben ook school, vrienden, sociale media en de maatschappij invloed.
Juist daarom is onze rol als volwassenen zo belangrijk.
Want als we willen dat kinderen vriendelijk zijn…
Dan moeten ze vriendelijkheid zien.
Als we willen dat ze respect tonen…
Dan moeten ze respect ervaren.
En als we willen dat ze opkomen voor een ander…
Dan moeten wij laten zien hoe dat eruitziet.
Pesten ontstaat niet uit het niets, maar het stopt ook niet vanzelf.
Het vraagt om ouders die eerlijk durven kijken naar het gedrag van hun eigen kind.
En geloof me… dat hebben wij ook gedaan!
Sterker nog… soms misschien wel te veel.
Er zijn momenten geweest waarop wij onze dochter terechtwezen, terwijl zij uiteindelijk degene bleek te zijn die zich al die tijd staande probeerde te houden.
Waarom?
Omdat wij haar wilden leren dat respect, grenzen en fatsoen belangrijk zijn.
Omdat wij vonden dat zij ook naar haar eigen gedrag moest kijken... Ook als een ander dat misschien niet deed.
Soms voelde dat ontzettend oneerlijk.
Want terwijl wij haar aanspraken op haar reactie, leek het alsof sommige andere ouders niet eens wilden zien wat hun eigen kind had gedaan.
En ja… daar werd ik gewoon bloedchagrijnig van.
Niet omdat wij vonden dat onze dochter nooit iets verkeerd deed.
Want die kan kan ook een draak zijn.
Maar verantwoordelijkheid hoort van twee kanten te komen.
Als wij verwachten dat ons kind leert van haar fouten, dan mogen we dat toch ook verwachten van een ander kind?
Pas als ouders, scholen en kinderen eerlijk durven kijken naar hun eigen aandeel, ontstaat er ruimte om echt iets aan pesten te veranderen.
Want wegkijken lost niets op.
Scholen die wegkijken, lossen ook niets op.
Volwassenen die niets zeggen, al helemaal niet.
Ik hoor ook regelmatig: Ach, kinderen lossen dat onderling wel op.
Soms klopt dat ook, zeker helemaal mee eens!
Soms moet je niet overal bovenop zitten, maar tot op zekere hoogte.
Waar ik echt slecht tegen kan, is wanneer er wordt gezegd: Dat hoort erbij.
Nee. Pesten hoort er nooit bij!
Op een gegeven moment lijkt het alsof sommige kinderen nog maar twee keuzes hebben.
Eten of gegeten worden.
En misschien is dat wel het verdrietigste van alles.
Er is zelfs een moment geweest waarop ik als moeder zo machteloos was, dat ik zei:
Als iemand jou weer slaat of blijft lastigvallen… pak ze dan maar.
Niet omdat ik geweld de oplossing vind, in ieder geval dit leer je je kind liever niet toch?
Achteraf dacht ik zelfs: Wat zeg je nou? Kom op joh, ken je niet maken als moeder zijnde om dit te zeggen... geef het goede voorbeeld!
Maar ik zag haar pijn!
Ik zag hoe vaak ze hulp had gevraagd...
Hoe vaak ik zelf had gezegd: Negeer het maar of loop maar weg! Bemoei je er niet mee, als het jouw ruzie niet is.
En toch bleef het doorgaan! Soms voelde het alsof niets hielp.
Ik was het gewoon spuugzat.
Spuugzat om mijn kind verdrietig thuis te zien komen.
Spuugzat om haar zelfvertrouwen langzaam te zien verdwijnen.
Spuugzat dat zij steeds moest leren omgaan met het gedrag van een ander.
Achteraf besefte ik dat pesten niet alleen iets met een kind doet.
Het doet ook iets met een ouder.
Het maakt je wanhopig, boos en machteloos!
Je zoekt wanhopig naar een manier om je kind te beschermen, omdat niets genoeg lijkt te helpen.
Geen enkele ouder zou ooit op dat punt hoeven komen.
Op het punt waarop je bijna bij de ouders van dat andere kind aan de deur staat.
Nog net niet dwars door die deur heen.
Gewoon omdat je wilt dat het eindelijk ophoudt.
Want uiteindelijk willen we allemaal hetzelfde.
Dat kinderen veilig naar school kunnen en dat ze zichzelf mogen zijn.
Dat die onzichtbare rugzak stukje bij beetje wat lichter wordt. Want daar begint het...
Niet met het veranderen van het gepeste kind.
Maar met het durven veranderen van wat pesten mogelijk maakt. 🤎
Reactie plaatsen
Reacties